Bielizna trudnopalna – obowiązkowa czy nie? Sprawdź opinie ekspertów.

Bielizna trudnopalna – obowiązkowa czy nie?

Z punktu widzenia zapewnienia skutecznej ochrony pracownika w strefach zagrożenia wybuchem noszenie bielizny trudnopalnej jest zdecydowanie obowiązkowe.

Zgodnie z polskimi przepisami nie ma bezpośredniego, jednoznacznego zapisu, który nakazywałby noszenie bielizny trudnopalnej pod odzieżą ochronną, jednakże obowiązek ten wynika pośrednio z ogólnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i wszyscy producenci środków ochrony indywidualnej powinni postępować zgodnie z unijnymi wymaganiami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 oraz przedmiotowych norm.

Powinni przeprowadzać ocenę zagrożeń, aby zidentyfikować wszystkie te, które mają do nich zastosowanie. Przy opracowywaniu i wytwarzaniu odzieży ochronnej i sporządzaniu instrukcji producent przewiduje nie tylko zamierzone ich zastosowanie, ale także zastosowania, które można w rozsądnym zakresie przewidzieć.

Ponadto zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (implementacja Dyrektywy ATEX), pracodawca zgodnie z paragrafem 4.4 ma obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka i zapewnienia pracownikom odpowiedniego ubioru ochronnego, który chroni przed zidentyfikowanymi zagrożeniami (wymaganie zgodne z paragrafem 10.3)

Zgodnie z paragrafem 10.2 rozporządzenia, jeżeli atmosfera wybuchowa zawiera różne rodzaje palnych gazów, par, mgieł lub pyłów, powinno się bezwzględnie stosować środki ochronne odpowiadające największemu potencjalnemu zagrożeniu.

Dr inż. Przemysław Kędzierski z Głównego Instytutu Górnictwa – PIB, zajmujący się m.in. badaniami właściwości elektrostatycznych wyjaśnia jednoznacznie:

„Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej – paragraf 4 to Pracodawca dokonuje kompleksowej oceny ryzyka związanego z możliwością wystąpienia w miejscach pracy atmosfery wybuchowej, zwanej oceną ryzyka. W paragrafie tym wyczytamy, że Pracodawca ma brać pod uwagę co najmniej rozmiary przewidywanych skutków wybuchu.

Wybuch i jego skutki można sobie zobrazować na przykład obserwując wybuch pyłu węglowego przeprowadzany okresowo na Kopalni Doświadczalnej Barbara Głównego Instytutu Górnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego, albo chociażby podczas ostatniej edycji Seminarium Naukowo-Technicznego DuPont™ Thermo-Man®.

Staropolskie przysłowie mówi, że lepiej zapobiegać, niż leczyć. Faktem jest, że koszty materialne i niematerialne, związane z poparzeniem pracownika, który nie miał odzieży trudnopalnej, czy chociażby bielizny trudnopalnej, są nie do oszacowania.”

Dlaczego bielizna trudnopalna jest koniecznością, mimo braku bezpośredniego nakazu?

W ocenie ekspertów najlepsze praktyki branży BHP w tym zakresie wskazują na trzy główne czynniki, które determinują konieczność stosowania bielizny trudnopalnej:

• Ryzyko stopienia się materiału. Zwykła bielizna może ulec stopieniu w kontakcie z wysoką temperaturą, łukiem elektrycznym lub w wyniku wybuchu. Stopiony materiał przykleja się do skóry, powodując bardzo poważne i trudne do leczenia oparzenia.
• Współdziałanie warstw. Skuteczność specjalistycznej odzieży ochronnej (np. antystatycznej, trudnopalnej) jest zagwarantowana tylko wtedy, gdy wszystkie jej warstwy chroniące ciało pracownika, włącznie z bielizną, są dostosowane do specyficznych zagrożeń. Bielizna trudnopalna stanowi pierwszą barierę ochronną, która nie topnieje, co jest kluczowe dla zminimalizowania obrażeń (zwłaszcza oparzeń).
• Standardy branżowe. Chociaż przepisy prawa nie precyzują tego wprost, najlepsze praktyki w branży oraz normy takie jak PN-EN ISO 11612 (odzież chroniąca przed czynnikami gorącymi i płomieniem) są interpretowane przez ekspertów jako wymagające pełnego systemu ochronnego, włącznie z bielizną.

Z punktu widzenia zapewnienia skutecznej ochrony pracownika w strefach zagrożenia wybuchem noszenie bielizny trudnopalnej jest więc zdecydowanie obowiązkowe.

„Uważam stosowanie bielizny trudnopalnej za wymóg, a nie opcję.  Dzięki mojemu ponad dwudziestoletniemu doświadczeniu jako eksperta i praktyka w branży BHP wiem, że ta bielizna stanowi kluczową pierwszą barierę ochronną, bo w razie wypadku nie stopi się jak zwykła bielizna. Tym samym zabezpieczy skórę pracownika przed bardzo poważnymi, trudnymi do leczenia oparzeniami, spowodowanymi kontaktem z łukiem elektrycznym lub wysoką temperaturą.”

Agnieszka Dembińska, doświadczony trener, ekspert w dziedzinie magazynowania materiałów niebezpiecznych i audytor systemów zarządzania, w tym PN-EN ISO 9001, PN-EN ISO 14001, PN-ISO 45001, ISO 50001.

Materiały, z których wykonano środki ochrony indywidualnej oraz ich inne części składowe przewidziane do krótkotrwałego użytku w środowiskach o wysokiej temperaturze, a także te środki, które mogą być narażone na działanie gorących rozprysków, na przykład roztopionych materiałów, muszą posiadać wystarczającą izolacyjność cieplną, aby uniemożliwić przenikanie większości zakumulowanego ciepła  aż do czasu opuszczenia przez użytkownika obszaru niebezpiecznego i zdjęcia danego środka ochrony indywidualnej.

Także ilość ciepła przenikającego przez środek ochrony indywidualnej do użytkownika musi być wystarczająco mała, aby w żadnym razie nie dopuścić podczas noszenia do akumulacji ciepła w zagrożonej części ciała powyżej poziomu powodującego ból lub zagrożenie zdrowia.

Stąd właśnie wynika prawny obowiązek zapewnienia dodatkowej ochrony w postaci bielizny trudnopalnej, tym samym zachowany jest wymóg spełnienia zasadniczych wymagań dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, które zostały określone w załączniku II Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425.

Bielizna trudnopalna – konsekwencje jej braku

Wszystkie warstwy ubioru pracownika, w tym bielizna noszona pod odzieżą trudnopalną, powinny spełniać odpowiednie wymagania ochronne. Stosowanie zwykłej bielizny bawełnianej lub syntetycznej, która nie posiada właściwości trudnopalnych, może prowadzić do poważnych obrażeń skóry w przypadku kontaktu z wysoką temperaturą, gdyż materiał może się stopić, zapalić lub przyczynić do rozprzestrzenienia płomieni.

„Problematyka prawidłowego doboru bielizny do pracy w warunkach zagrożenia płomieniem i czynnikami gorącymi stanowi jeden z obszarów naszych zainteresowań naukowych. W ramach zadania badawczego zrealizowanego w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym wykonaliśmy szereg badań laboratoryjnych w zakresie właściwości ochronnych różnych materiałów i ich układów przeznaczonych do produkcji odzieży ochronnej i bielizny. Nasze badania wykazały, że dzianiny niespełniające wymagań pod względem odporności na zapalenie, zastosowane w układzie z tkaniną o właściwościach ochronnych, stanowią zagrożenie dla użytkownika odzieży przy kontakcie z płomieniem. Dochodzi wtedy do zapalenia dzianiny, a czasami do jej stopienia (w przypadku włókien syntetycznych tj. poliester, polipropylen, poliamid) i to nawet pomimo zastosowania w układzie wierzchniej tkaniny trudnopalnej.”

dr inż. Anna Dąbrowska
Kierownik Zakładu Środków Ochrony Indywidualnej w CIOP-PIB

Bielizna trudnopalna – skuteczność ochrony potwierdzona testami

O tym, jakie i jak poważne obrażenia ciała może odnieść pracownik, który nie założył tej warstwy ochronnej najlepiej świadczą testy w specjalistycznym laboratorium Thermo-Man®.

Thermo-Man® jest uznawany za jedno z najbardziej zaawansowanych narzędzi do oceny skuteczności ochrony, jaką odzież trudnopalna zapewnia przed płomieniem, a na świecie istnieją jedynie 4 takie laboratoria. Badanie to zaawansowana, standaryzowana metoda oceny odporności termicznej odzieży ochronnej, wykorzystująca antropomorficzny manekin wyposażony w 122 czujniki temperatury, poddawany kontrolowanej ekspozycji na intensywny płomień.

Przeprowadzone badania wykazują jednoznacznie, że dodatkowa warstwa ochronna w postaci bielizny trudnopalnej pełni istotną rolę w ochronie pracownika przed oparzeniami II i III stopnia.

Zobacz film

ODZIEŻ SERII K-168 HV Z BIELIZNĄ REFERENCYJNĄ  – BAWEŁNIANA KOSZULKA REFERENCYJNA Z KRÓTKIM RĘKAWEM, NOGI NIECHRONIONE

ODZIEŻ SERII K-168 HV Z BIELIZNĄ TRUDNOPALNĄ  – BIELIZNA NOMEX® SERII K-165: LONG SLEEVE, KALESONY I KOMINIARKA

ODZIEŻ SERII K-168 HV Z KOSZULKĄ POLO FR SERII K-165  – KOSZULKA OCHRONNA POLO Z DŁUGIM RĘKAWEM K-165-03-01A, NOGI NIECHRONIONE

Łańcuch jest tak mocny, jak jego najsłabsze ogniwo

Chociaż polskie przepisy nie zawierają bezpośredniego i jednoznacznego zapisu nakazującego noszenie bielizny trudnopalnej, obowiązek ten wynika pośrednio z ogólnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa, a konieczność jej stosowania determinują trzy główne czynniki, wskazane jako najlepsze praktyki w branży BHP:

1. Ryzyko stopienia się materiału. W przypadku kontaktu z łukiem elektrycznym, płomieniem lub ekstremalną temperaturą, zwykła bielizna bawełniana lub syntetyczna działa jak tykająca bomba. Może się stopić, przywierając do skóry i powodując bardzo poważne, trudne do wyleczenia oparzenia II i III stopnia. Bielizna trudnopalna jest pierwszą barierą, która nie topnieje, minimalizując obrażenia.
2. Współdziałanie warstw. Twoja kosztowna, specjalistyczna odzież ochronna (np. antystatyczna) jest gwarantem bezpieczeństwa tylko wtedy, gdy wszystkie warstwy, aż do samej skóry, są dostosowane do specyficznych zagrożeń. Bielizna trudnopalna stanowi fundament tego systemu, zapewniając niezbędną izolacyjność cieplną. Jeśli pierwsza bariera zawiedzie, cały system jest zagrożony.
3. Standardy branżowe. Najlepsze praktyki BHP i międzynarodowe normy, takie jak PN-EN ISO 11612, są jednoznacznie interpretowane przez ekspertów: potrzebujesz pełnego systemu ochronnego, włączając w to bieliznę.

Nie ryzykuj zdrowia i życia swoich pracowników, polegając na półśrodkach. Zabezpiecz się kompleksowo już dziś – zaczynając od kluczowej, pierwszej warstwy ochronnej!

Więcej o naszym technologicznym rozwiązaniu certyfikowanej bielizny trudnopalnej

Sprawdź

Sekcja FAQ